Nepali NEB Class 11 2076 question paper

Tap a question to open its answer.

1. 120765 marksHideAnswer

   1. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [५] (क) तलका वर्णहरूको उच्चारण स्थान र प्रयत्न छुट्याउनुहोस् : ङ, च, य, प, ह । (ख) तल दिइएका शब्दको अक्षर संरचना र अक्षर सङ्ख्यासमेत देखाउनुहोस् : भ्याल, पुरुष, कोपिला, आज्ञाकारी, प्रधानमन्त्री ।

   (क) वर्णहरूको उच्चारण स्थान र प्रयत्न : - ङ : उच्चारण स्थान - कण्ठ्य; प्रयत्न - सघोष, अल्पप्राण, स्पर्श (नासिक्य) वर्ण । - च : उच्चारण स्थान - तालव्य; प्रयत्न - अघोष, अल्पप्राण, स्पर्श वर्ण । - य : उच्चारण स्थान - तालव्य; प्रयत्न - सघोष,...

   Save
2. 220765 marksHideAnswer

   2. शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् : [५] वायु मण्डलमा रहेको वाष्प तरल पदार्थमा परिनत भयो । र पृथ्वीमा वर्षा शुरु भयो । भारि वर्षाका कारण पृथ्वीमा रहेका खाल्ढाहरू पानीले भरिए ?

   शुद्ध रूप : वायुमण्डलमा रहेको वाष्प तरल पदार्थमा परिणत भयो र पृथ्वीमा वर्षा सुरु भयो । भारी वर्षाका कारण पृथ्वीमा रहेका खाल्डाहरू पानीले भरिए । (सच्याइएका शब्द/चिन्ह : वायु मण्डल → वायुमण्डल, परिनत → परिणत, '। र' → 'र' (वाक्य जोडिएको), श...

   Save
3. 320763 marksHideAnswer

   3. तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका पदहरूको शब्दवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् : [३] घरफर्केपछि मैले उनीहरूलाई महिनाको एक दुई चिठ्ठीका साथै केही टिकटहरू पनि पठाउन थालें । मलाई पनि दुबै चिठी लेख्ये तर आइमाइ साथीको चिठीमा चाहिँ प्रायः मेरो चिठी पाइनँ भन्ने गुनासो हुन्थ्यो । (रेखाङ्कित : घरफर्केपछि, उनीहरूलाई, पनि, तर, चिठी)

   शब्दवर्ग पहिचान : - घरफर्केपछि - क्रियायोगी अव्यय (पूर्वकालिक क्रिया 'फर्के' + नामयोगी 'पछि') । - उनीहरूलाई - सर्वनाम (पुरुषवाचक सर्वनाम, बहुवचन, कर्म विभक्ति 'लाई' सहित) । - पनि - निपात । - तर - योजक (विरोधबोधक संयोजक) । - चिठी - नाम (ज...

   Save
4. 420762 marksHideAnswer

   4. तलको अनुच्छेदबाट दुई दुईओटा तत्सम र आगन्तुक शब्द खोजी लेख्नुहोस् : [२] बाइसे राज्यका मानिसहरूले जीवन निर्वाहका लागि अँगालेको सबभन्दा प्रमुख पेसा नै कृषि थियो । जागिरका लागि अन्य कुनै बाटो पनि थिएन । पसल खोलेर बस्नेहरू पनि हुँदैनथे ।

   • तत्सम शब्द : कृषि, जीवन ।
   • आगन्तुक शब्द : जागिर, पेसा (फारसी/अरबीबाट आएका) ।

   Save
5. 520766 marksHideAnswer

   5. कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [२x३=६] (क) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द खोजी लेख्नुहोस् : आजभोलि सांस्कृतिक मूल्यमान्यताप्रतिको सोचमा निकै परिवर्तन आएको छ । गरिबी स्वार्थीपनले सामाजिक भेदभावका घटना बढ्दै गएका छन् । वर्गीय विभेद चुलिँदै छ । अधिकार खोज्ने र कर्तव्य बिर्सनेहरूको सङ्ख्या अनगिन्ती छ । (ख) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द खोजी विग्रह गर्नुहोस् र तीनओटा द्वित्व शब्द खोजी निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : ठुल्कान्छाले पञ्चरत्नका गरगहना लगाएर वायुपंखी घोडा चढी सरसामान बोकेर आकाशतिर उडिरहेको सपना देख्यो । त्यहाँ सबै घरघरमा बसेका रहेछन् । कामसाम केही नगरेर के खाएका होलान् भनी ऊ चकित भएछ । केही छिनमै वारिपारि हैँदै आनन्द लिएको बेला दोबाटोमा रहेको मन्दिरमा बजेको घण्टीको आवाजले उसको निद्रा हरायो । (ग) तलको अनुच्छेदबाट छओटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको सन्धिविच्छेद गर्नुहोस् : संसारमा सबैभन्दा महत्त्वका साथ हेरिएका कुराहरू धन र मन नै देखिएका छन् । धनले मानवता र सरसहयोग बढाउन मद्दत गरेमा सार्थक हुन्छ भने मनले पवित्रताको अनुभव गर्न सक्नुपर्छ । मानवको उत्पत्तिदेखि अहिलेसम्म यताउता जसरी सोचे पनि कामसाम नगरी खान खोज्नेहरूलाई सचेत गराउनु आवश्यक देखिन्छ । आजभोलि त धन भनेपछि महादेवका त्रिनेत्र खुल्छन् भन्ने गर्दछन् ।

   (क) व्युत्पन्न शब्द : - उपसर्ग व्युत्पन्न : परिवर्तन (परि + वर्तन), विभेद (वि + भेद), अनगिन्ती (अन + गिन्ती) । - प्रत्यय व्युत्पन्न : सांस्कृतिक (संस्कृति + इक), सामाजिक (समाज + इक), स्वार्थीपन (स्वार्थी + पन) । (ख) समस्त शब्द (विग्रहसहि...

   Save
6. 620765 marksHideAnswer

   6. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [५] (क) तल दिइएका एक वचनका वाक्यहरूलाई वाक्य ढाँचासहित बहु वचनमा परिवर्तन गर्नुहोस् : मेरी बहिनी विद्यालय जान्छिन् । उनी जाँदा भाइलाई पनि साथै लिएर जान्छिन् । गुरुले उनलाई विद्यालयमा ज्ञानगुनका कुराहरू सिकाउनुहुन्छ । उनी भविष्यमा महान् नागरिक बन्नेछिन् । म पनि उनलाई सघाउँछु । (ख) तल दिइएका वाक्यहरूलाई इच्छार्थमा परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् : नेपालीहरू देशको विकास गर्छन् । विश्वमा हामीहरूको नाम चम्किन्छ । सन्ततिहरूले सुखको सास फेर्छन् । पराइले हाम्रो सम्मान गर्छन् । पुर्खाको बलिदानले पनि सार्थकता पाउँछ ।

   (क) बहुवचनमा :

   मेरा बहिनीहरू विद्यालय जान्छन् । उनीहरू जाँदा भाइहरूलाई पनि साथै लिएर जान्छन् । गुरुहरूले उनीहरूलाई विद्यालयमा ज्ञानगुनका कुराहरू सिकाउनुहुन्छ । उनीहरू भविष्यमा महान् नागरिक बन्नेछन् । हामी पनि उनीहरूलाई सघाउँछौं ।

   (ख) इच्छार्थमा :

   नेपालीहरूले देशको विकास गरून् । विश्वमा हामीहरूको नाम चम्कियोस् । सन्ततिहरूले सुखको सास फेरून् । पराइले हाम्रो सम्मान गरून् । पुर्खाको बलिदानले पनि सार्थकता पाओस् ।

   Save
7. 720766 marksHideAnswer

   7. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [६] (क) 'ले', 'लाई', 'बाट', 'द्वारा', 'देखि' तथा 'मा' विभक्ति लागेका र भिन्न भिन्न कारकको प्रयोग भएका छओटा वाक्यमा आफ्नो बाल्यकालको वर्णन गर्नुहोस् । (ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यलाई सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्नुहोस् : सङ्गीता घर गयो । उनीहरू आफ्नी आमालाई घरको काममा सघाउँछ । कविहरूले देश विकासको बारेमा कविता सुनायो । तपाईंहरू पनि कविता लेख्छस् । हाम्रो देशको वातावरण कवितामय बनुन् । मलाई त कविता लेख्न अति नै मनपर्छ ।

   (क) विभक्तिसहित छ वटा वाक्य (बाल्यकालको वर्णन) :

   • मैले बाल्यकालमा साथीहरूसँग धेरै खेल खेलेँ । (ले - कर्ता कारक)
   • आमाले मलाई सधैं मायाले हेर्नुहुन्थ्यो । (लाई - कर्म कारक)
   • म हरेक दिन विद्यालयबाट हाँस्दै घर फर्कन्थेँ । (बाट - अपादान कारक)
   • हजुरआमाद्वारा सुनाइएका कथाहरू मलाई अझै याद छन् । (द्वारा - करण कारक)
   • सानैदेखि मलाई किताब पढ्न मन पर्थ्यो । (देखि - अपादान कारक)
   • गाउँको खोलामा नुहाउँदा साह्रै रमाइलो लाग्थ्यो । (मा - अधिकरण कारक)

   (ख) सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन :

   सङ्गीता घर गई । उनी आफ्नी आमालाई घरको काममा सघाउँछिन् । कविहरूले देश विकासका बारेमा कविता सुनाए । तपाईंहरू पनि कविता लेख्नुहुन्छ । हाम्रो देशको वातावरण कवितामय बनोस् । मलाई त कविता लेख्न अति नै मनपर्छ ।

   Save
8. 820768 marksHideAnswer

   8. कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [२x४=८] (क) तलका चारओटा जटिल वाक्यलाई आठओटा सरल वाक्यमा परिवर्तन गर्नुहोस् : किसानले बारी खन्यो अनि साग काउली रोप्यो । बजारमा बेच्न लग्यो र आम्दानी गर्‍यो । घरमा टेलिफोन र फोन पनि राख्यो किनभने घरैबाट रहरूलाई रहर लागेको थियो । (ख) तल दिइएका वाक्यहरूलाई वाच्य परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् : म गाउँ जाँदै छु । गाउँमा म आमालाई भेट्छु । गाउँका रसिला सुन्तला र मेवा खान्छु । म आनन्दसँग गाउँमै बस्छु । के तपाईं पनि गाउँमा बस्नुभएको छ ? गाउँमा बस्नेहरू धेरै मिहिनेत गर्छन् । किसानले गाउँमा धान र गहुँ फलाएका छन् । म त गाउँमै रमाउँछु । (ग) तलका वाक्यलाई एउटै वाक्यमा संश्लेषण गर्नुहोस् : कविले कविता लेख्छन् । कवितामा समाज पनि हुन्छ । कवितामा शिक्षा हुन्छ । कवितामा मानवता हुन्छ ।

   (क) आठ सरल वाक्य :

   1. किसानले बारी खन्यो ।
   2. किसानले साग-काउली रोप्यो ।
   3. किसानले तिनलाई बजारमा बेच्न लग्यो ।
   4. किसानले आम्दानी गर्‍यो ।
   5. किसानले घरमा टेलिफोन राख्यो ।
   6. किसानले फोन पनि राख्यो ।
   7. उसलाई घरैबाट कुरा गर्ने रहर थियो ।
   8. त्यसैले उसले फोन राख्यो ।

   (ख) वाच्य परिवर्तन (कर्तृवाच्यबाट कर्म/भाववाच्यमा) :

   • म गाउँ जाँदै छु → मबाट गाउँ जाइँदै छ ।
   • गाउँमा म आमालाई भेट्छु → गाउँमा मबाट आमा भेटिनुहुन्छ ।
   • गाउँका रसिला सुन्तला र मेवा खान्छु → गाउँका रसिला सुन्तला र मेवा मबाट खाइन्छन् ।
   • म आनन्दसँग गाउँमै बस्छु → मबाट आनन्दसँग गाउँमै बसिन्छ ।
   • के तपाईं पनि गाउँमा बस्नुभएको छ ? → के तपाईंबाट पनि गाउँमा बसिएको छ ?
   • गाउँमा बस्नेहरू धेरै मिहिनेत गर्छन् → गाउँमा बस्नेहरूबाट धेरै मिहिनेत गरिन्छ ।
   • किसानले गाउँमा धान र गहुँ फलाएका छन् → किसानबाट गाउँमा धान र गहुँ फलाइएका छन् ।
   • म त गाउँमै रमाउँछु → मबाट त गाउँमै रमाइन्छ ।

   (ग) संश्लेषण (एउटै वाक्य) :

   कविले समाज, शिक्षा र मानवता समेटिएको कविता लेख्छन् ।

   Save
9. 9207610 marksHideAnswer

   9. तलको अनुच्छेद पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् : [१०] बाइसे राज्यका मानिसहरूले जीवन निर्वाहका लागि अँगालेको सबभन्दा प्रमुख पेसा कृषि नै थियो । तिनको राजस्वको प्रमुख आधार क्षेत्र पनि कृषि नै थियो । त्यति बेला आर्थिक जीवनको मेरुदण्ड कृषियोग्य भूमि नै मानिन्थ्यो भने भूस्वामित्व नै सामाजिक प्रतिष्ठाको मानदण्ड थियो । कर्णाली, राप्ती, भेरी, सेती, महाकाली र तिनका अनगन्ती सहायक नदी तथा खोलानालाहरूले कर्णाली प्रदेशलाई सिञ्चित गरेका छन् । यो प्रदेश अधिकांश अग्ला पहाड र हिमाली शृङ्खलाले परिवेष्टित छ र कृषियोग्य उर्वर तथा समथर भूमिको प्रतिशत यहाँ अत्यन्त न्यून देखिन्छ । बाइसे राज्यका कृषि उत्पादनमा धान, मकै, कोदो, गहुँ, उखु, कपास, तेलहन, जौ, फापर, कागुनी आदि थिए । जुम्ला भेगमा हिउँ पर्ने हुनाले तराई र पहाडी प्रदेशमा हुने जातको धान खेती सम्भव थिएन । परापूर्व कालमा सिद्ध चन्दन नाथले काश्मीरबाट कृष्णशाली (कालो मासी) धानको बिउ मगाएर जुम्लामा धानको खेती गर्न सिकाएका थिए भन्ने विश्वास छ । बाइसे राज्य कालमा किसानहरू बालीनाली राम्रो होस् र कुनै अनिष्ट आइ नलगोस् भनी ग्रामपाल, क्षेत्रपाल, भूमि देवता, भगवती आदिको पूजाआजा गर्दथे । खेतीबालीमा रोग नलगोस् भनी भदौ महिनामा एक दिन कुलोको पानी बन्द गरी खेतमा लिङ्गो गाडी पूजा गरेर 'हरेलो' गर्ने चलन यहाँ पहिलेदेखि नै चलेको बुझिन्छ । नयाँ धान प्राप्त भएपछि मङ्सिर महिनाको शुभ दिन पारी देवी देवतालाई अर्पण गरेर मात्र न्वागी ग्रहण गर्ने चलन पनि परम्परागत रूपमा चलिआएको पाइन्छ । प्रश्नहरू : (क) बाइसे राज्यका मानिसहरूको जीवनयापनको प्रमुख माध्यम के थियो ? (ख) कर्णाली प्रदेशमा बाइसे राज्यकालीन समयदेखि अहिलेसम्म पनि जीवनस्तरमा खासै परिवर्तन आउन नसकेको किन होला ? (ग) कर्णाली प्रदेशमा मासी धान मात्र लगाउनुको कारण के हुनसक्छ ? (घ) बाइसे राज्य कालका किसानहरूले कृषि उत्पादन बढाउनका लागि के कस्ता कार्यहरू गरेका थिए ? (ङ) 'भूस्वामित्व' र 'कुपित' शब्दको अर्थ लेख्नुहोस् ।

   (क) बाइसे राज्यका मानिसहरूको जीवनयापनको प्रमुख माध्यम कृषि (खेतीपाती) थियो ।

   (ख) कर्णाली प्रदेश अधिकांश अग्ला पहाड र हिमाली शृङ्खलाले घेरिएको भई कृषियोग्य उर्वर तथा समथर भूमिको प्रतिशत अत्यन्त न्यून भएकाले बाइसे राज्यकालदेखि अहिलेसम्म पनि त्यहाँको जीवनस्तरमा खासै परिवर्तन आउन सकेको छैन ।

   (ग) जुम्लालगायतको भेगमा हिउँ पर्ने चिसो हावापानी हुने भएकाले तराई-पहाडको साधारण धान त्यहाँ फल्दैन; काश्मीरबाट ल्याइएको चिसो सहने कृष्णशाली (कालो मासी) धान मात्र त्यस हावापानीमा उपयुक्त हुने भएकाले मासी धान मात्र लगाइन्छ ।

   (घ) किसानहरूले सिँचाइका लागि नदीनाला/कुलोको प्रयोग गर्ने, बालीनाली सप्रियोस् र अनिष्ट नआओस् भनी ग्रामपाल, क्षेत्रपाल, भूमि देवता, भगवतीको पूजाआजा गर्ने, भदौमा 'हरेलो' पर्व मनाउने र नयाँ अन्न फलेपछि न्वागी ग्रहण गर्नेजस्ता कार्य गरेका थिए ।

   (ङ) 'भूस्वामित्व' = जमिनमाथिको स्वामित्व अर्थात् जग्गाको धनी हुनु । 'कुपित' = रिसाएको, क्रुद्ध वा कोपित ।

   Save
10. 1020765 marksHideAnswer

    10. तलको अनुच्छेदलाई एक तृतीयांश सङ्क्षेपीकरण गर्नुहोस् : [५] राज्य सञ्चालन प्रक्रियालाई लैङ्गिक समानतामूलक बनाउन महिला सहभागिता अनिवार्य हुन्छ । आधाभन्दा बढी जनसङ्ख्या हुँदा पनि राज्य सञ्चालनमा महिलाको सहभागिता अत्यन्त न्यून छ । मुलुकले यतिबेला आशा गरे अनुसार विकास गर्न नसक्नुमा यो मुख्य कारण रहँदै आएको छ । राज्य सञ्चालनका सबै तहमा हुने राजनीतिक निर्णय प्रक्रियामा महिलालाई अनिवार्य रूपमा सहभागी नगराएसम्म राज्यले चाहिने मात्रामा गति लिन सक्दैन । लोकतन्त्रको मुटु नै नागरिकको सक्रिय सहभागिता हो । राजनीतिक क्रियाकलापमा महिला सहभागिता अझ बढी आवश्यक छ । यसका लागि पर्याप्त ज्ञान र सिपसहितको सूचना आवश्यक हुन्छ ।

    शीर्षक : राज्य सञ्चालनमा महिला सहभागिता

    राज्य सञ्चालनलाई लैङ्गिक समानतामूलक बनाउन महिला सहभागिता अनिवार्य छ । जनसङ्ख्याको ठूलो हिस्सा भए पनि महिलाको न्यून सहभागिता नै मुलुकको अपेक्षित विकास हुन नसक्नुको प्रमुख कारण हो । राजनीतिक निर्णय प्रक्रियामा महिलाको सक्रिय सहभागिताबिना राज्यले गति लिन सक्दैन । त्यसैले पर्याप्त ज्ञान, सिप र सूचनासहित महिलालाई राजनीतिक क्रियाकलापमा सहभागी गराउनु आवश्यक छ ।

    (मूल अनुच्छेदलाई करिब एक तृतीयांशमा समेटिएको ।)

    Save
11. 1120765 marksHideAnswer

    11. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [५] (क) तपाईंले नियमित रूपमा पढ्ने गरेको पत्रिकामा छापिएको कुनै सामग्रीका सम्बन्धमा आफ्नो प्रतिक्रिया व्यक्त गर्दै सम्पादकलाई चिठी लेख्नुहोस् । (ख) मानव स्वास्थ्यलाई हानि पुर्‍याउने विषादीको प्रयोग गर्ने तरिकाको बारेमा किसानलाई गरिने सूचनाको नमुना तयार पार्नुहोस् ।

    (क) सम्पादकलाई पत्र :

    मिति : २०७६।०१।३०

    श्रीमान् सम्पादकज्यू, कान्तिपुर दैनिक, काठमाडौं ।

    विषय : प्रकाशित सामग्रीमाथि प्रतिक्रिया ।

    महोदय, म तपाईंको पत्रिका नियमित पढ्ने एक पाठक हुँ । गत साता प्रकाशित 'प्लास्टिक प्रदूषण र सहरको स्वास्थ्य' शीर्षकको सामग्रीले मलाई निकै प्रभावित तुल्यायो । तथ्याङ्कसहित प्रस्तुत गरिएको उक्त लेखले प्लास्टिकको अनियन्त्रित प्रयोगले वातावरण र जनस्वास्थ्यमा पारेको असरलाई मार्मिक ढङ्गले उजागर गरेको छ ।

    यस्ता जनचेतनामूलक सामग्री थप प्रकाशित गरिदिनुका साथै समाधानका उपायसमेत समेट्न सके अझ उपयोगी हुने मेरो सुझाव छ । यस्तो स्तरीय सामग्रीका लागि सम्पादक मण्डललाई धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

    भवदीय, एक नियमित पाठक ललितपुर ।

    (ख) किसानलाई विषादीबारे सूचनाको नमुना :

    सूचना (किसानहरूका लागि : विषादीको सुरक्षित प्रयोग)

    कृषकहरूलाई जानकारी गराइन्छ कि विषादी (कीटनाशक औषधि) मानव स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुने भएकाले प्रयोग गर्दा तलका सावधानी अपनाउनुहोला :

    • विषादी प्रयोग गर्दा मास्क, पन्जा र लामो बाहुलाको लुगा अनिवार्य लगाउनुहोस् ।
    • तोकिएको मात्रा र समयमै मात्र छर्नुहोस्; बढी मात्रा प्रयोग नगर्नुहोस् ।
    • हावा बहेको दिशातिर फर्केर छर्नुहोस्; छर्दा खाना, धूमपान नगर्नुहोस् ।
    • छरेको केही दिनसम्म तरकारी/फल टिपेर नखानुहोस् ।
    • प्रयोगपछि हात-मुख राम्ररी धुनुहोस् र खाली भाँडो सुरक्षित नष्ट गर्नुहोस् ।

    कृषि ज्ञान केन्द्र

    Save
12. 1220765 marksHideAnswer

    12. आफूले भ्रमण गरेको कुनै एउटा स्थलको विषय समेटी १५० शब्दसम्मको प्रतिवेदन लेख्नुहोस् । [५] अथवा 'वैदेशिक रोजगारीका कारणबाट निम्तिएको पारिवारिक विखण्डन' विषयमा १५० शब्दसम्मको टिप्पणी लेख्नुहोस् ।

    भ्रमण प्रतिवेदन

    विषय : पोखरा भ्रमण

    हाम्रो विद्यालयको आयोजनामा कक्षा ११ का विद्यार्थीहरूले मिति २०७६ जेठ ५ गते पोखराको शैक्षिक भ्रमण गर्‍यौं । बिहान सबेरै बसमार्फत प्रस्थान गरी दिउँसो पोखरा पुगेका थियौं ।

    पोखरा प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण नगर रहेछ । हामीले फेवाताल, तालबाराही मन्दिर, डेभिस झरना र गुप्तेश्वर गुफाको अवलोकन गर्‍यौं । फेवातालमा डुङ्गा चढ्दा पानीमा प्रतिबिम्बित माछापुच्छ्रे हिमालको दृश्य अत्यन्त मनमोहक लाग्यो । अन्नपूर्ण हिमशृङ्खलाको मनोरम दृश्य हेर्दा सबै छक्क पर्‍यौं । सारङकोटबाट देखिने सूर्योदयको दृश्यले सबैलाई मन्त्रमुग्ध पार्‍यो ।

    यस भ्रमणले पुस्तकीय ज्ञानसँगै व्यावहारिक अनुभव दियो र पर्यटनको महत्त्व बुझायो । शिक्षक तथा विद्यार्थीको सहकार्यमा भ्रमण सुरक्षित र सफल रह्यो ।

    प्रतिवेदन तयार पार्ने : (विद्यार्थीको नाम) कक्षा : ११

    Save
13. 13207610 marksHideAnswer

    13. तल दिइएका मध्ये कुनै एक शीर्षकमा २५० शब्दसम्मको निबन्ध लेख्नुहोस् : [१०] (क) कृषि व्यवसाय र नेपालको भविष्य (ख) शान्तिका दूत गौतम बुद्ध (ग) मेरो देश मेरो स्वर्ग

    कृषि व्यवसाय र नेपालको भविष्य नेपाल कृषिप्रधान देश हो । यहाँको कुल जनसङ्ख्याको ठूलो हिस्सा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा कृषिमै आश्रित छ र कृषिले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा उल्लेख्य योगदान पुर्‍याउँदै आएको छ । त्यसैले नेपालको समृद्ध भविष्य क...

    Save
14. 14207610 marksHideAnswer

    14. तलको नाट्यांश पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् : [२x५=१०] छोरो, नरो, अझ धैर्य गर, अरूलाई काँतर स्वर नसुना, जन्मभूमिको लाज बचा, जातिलाई छिः नभना ! मर्नै पर्दछ एक दिन निश्चय, दुई दिनके हो देह भने, त्यसको ममता छोडी दे, अमर यशले देश बना ! दुःखलाई नमान, अपमान गरी आँसुलाई फिर्ता गरिदे, तेरो सहनशीलता देखी बल अझ बढ्ला भाइमा लाख गुना ! मेरो काखमा जति जति तैंले तप तप रगत चुहाइस् यो, उति उति मातृऋण तिरे भनी पुत्र बरु सन्तोष मना । प्रश्नहरू : (क) 'नालापानीमा' नाटकमा धरतीले नेपाली वीरहरूलाई के कस्तो आह्वान गरेको छ ? (ख) माथिको नाट्यांशका आधारमा 'नालापानीमा' नाटकमा अभिव्यक्त देशभक्तिको वर्णन गर्नुहोस् ।

    (क) 'नालापानीमा' नाटकमा धरती (जन्मभूमि) ले नेपाली वीरहरूलाई मातृभूमिको रक्षाका लागि निर्भीक भई लड्न आह्वान गरेको छ । नरोई धैर्य धारण गर्नू, कायरजस्तो काँतर स्वर नसुनाउनू, जन्मभूमि र जातिको लाज बचाउनू, नश्वर शरीरको मोह त्यागी अमर यश कमाउनू र दुःख-अपमानलाई सहनशीलतापूर्वक सहेर देशका लागि रगत बगाउनू भनी धरतीले वीर सन्तानलाई प्रेरणा दिन्छे ।

    (ख) यस नाट्यांशमा उत्कट देशभक्तिको भावना अभिव्यक्त भएको छ । धरतीमाताले आफ्ना सन्तानलाई सम्बोधन गर्दै जन्मभूमिको रक्षाका लागि प्राणको बलिदानसमेत दिन तयार हुनू भनी उत्प्रेरित गर्छे । एक दिन त मर्नै छ, त्यसैले क्षणभङ्गुर शरीरको मोहमा नफसी देशका लागि अमर यश कमाउनुपर्छ भन्ने सन्देश यहाँ छ । दुःख र अपमानलाई धैर्यपूर्वक सहेर, आँसु नबगाई वीरतापूर्वक लड्ने प्रेरणा दिइएको छ । रगत बगाएर मातृऋण तिर्नुलाई नै सन्तानको परम कर्तव्य ठानिएको छ । नालापानीको युद्धमा अङ्ग्रेजविरुद्ध नेपाली वीरहरूले देखाएको अदम्य साहस र आत्मबलिदानी देशभक्ति नै यस नाट्यांशको केन्द्रीय भाव हो ।

    Save
15. 15207610 marksHideAnswer

    15. कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [२x५=१०] (क) तलको कवितांश पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नहरूको एक, दुई वाक्यमा उत्तर दिनुहोस् : आजको सत्तारूढ तिमी / शताब्दी शताब्दी अघि / भ्रगडालु वन मानुष तिमीलाई / माया र सहअस्तित्वको अँगालोमा बाँधी / आफ्नो ओडारको छानुमुनि भित्र्याएकी थिएँ । प्रश्नहरू : (अ) सत्तारूढ भन्नाले के बुझिन्छ ? (आ) 'भ्रगडालु वन मानुष' भनेर कसलाई किन भनिएको होला ? (इ) सहअस्तित्वको अँगालो भन्नाले के बुझिन्छ ? (ई) ओडारको छानुमुनि भनेर के कुरालाई सङ्केत गरिएको होला ? (उ) माथिको कवितांशको आशय के हो ? (ख) तल दिइएको कथांश पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नहरूको एक, दुई वाक्यमा उत्तर दिनुहोस् : "... शङ्कर ! यो क्या छोटाहरूको छिमेक रे । हाम्री दिदी आमाले भन्या । यहाँका छोटाहरूको सङ्गतले म बिग्रिएँ रे क्या ! त्यसैले हामी घर सरेको । ... हो साँच्चि, अब म आउन्नँ । तिमी पनि नआउने हाम्रो घरमा ? ... उ : पर मधेसमा ।" प्रश्नहरू : (अ) यो भनाइ कसको हो ? (आ) यहाँ छोटा भनेर कसलाई भनिएको हो ? (इ) यो भनाइ कुन सन्दर्भमा आएको हो ? (ई) यस अनुच्छेदमा अभिव्यक्त विचारले के कुरालाई सङ्केत गर्दछ ? (उ) माथिको भनाइ कुन शीर्षकबाट लिइएको हो र यसका लेखक को हुन् ? (ग) तलको निबन्धांश पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नहरूको एक, दुई वाक्यमा उत्तर दिनुहोस् : भौतिक शरीरको सौन्दर्य जीवनको सम्पूर्णता होइन, मान्छेको मन चाहिँ कदापि कुरूप हुनु हुँदैन । सहरको सशर्ले यस शरीरलाई कुरूप बनाए पनि मन भने तिमीले जस्तो बनाइदिएकी छौ त्यस्तै छ । त्यसैले म त यति पर बसेर पनि तिम्रै मायाले द्रवीभूत भएकी छु र यी प्रत्येक अक्षर अक्षरमा पग्लिँदै पग्लिँदै झरिरहेकी छु । प्रश्नहरू : (अ) भौतिक शरीरको सौन्दर्य जीवनको सम्पूर्णता होइन भन्नुको तात्पर्य के हो ? (आ) निबन्धकारका दृष्टिमा मान्छेलाई शरीर वा मन केले सुन्दर बनाउँछ र किन ? (इ) निबन्धकारको मन किन नफेरिएको होला ? (ई) निबन्धकारको सुखानीप्रतिको माया कसरी पग्लिएको छ ? (उ) 'कदापि' र 'कुरूप' शब्दको अर्थ के हो ?

    (क) कवितांशका उत्तर : (अ) 'सत्तारूढ' भन्नाले हाल शासन-सत्तामा रहेको, पृथ्वीमा शासन गर्ने आजको सभ्य मानिसलाई बुझिन्छ । (आ) आदिम युगको असभ्य, जङ्गली अवस्थामा रहेको मानिसलाई 'भ्रगडालु वन मानुष' भनिएको हो, किनभने त्यतिबेलाको मानिस वनमा भौंता...

    Save
16. 1620765 marksHideAnswer

    16. 'खाद्य सङ्कट भनेको भात सङ्कट हो' भन्ने भनाइप्रति तपाईंको के प्रतिक्रिया छ ? तर्क दिएर लेख्नुहोस् । [५]

    'खाद्य सङ्कट भनेको भात सङ्कट हो' भन्ने भनाइसँग म पूर्ण रूपमा सहमत छैन । यो भनाइले खाद्य सङ्कटलाई सङ्कुचित अर्थमा बुझेको छ । नेपालजस्तो भातलाई प्रमुख भोजन मान्ने समाजमा भात नपाउनु ठूलो सङ्कट हो भन्ने भावनाले यो भनाइ आएको भए पनि खाद्य सङ्क...

    Save