Nepali important questions

8. कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [२x४=८] (क) तलका चारओटा जटिल वाक्यलाई आठओटा सरल वाक्यमा परिवर्तन गर्नुहोस् : किसानले बारी खन्यो अनि साग काउली रोप्यो । बजारमा बेच्न लग्यो र आम्दानी गर्‍यो । घरमा टेलिफोन र फोन पनि राख्यो किनभने घरैबाट रहरूलाई रहर लागेको थियो । (ख) तल दिइएका वाक्यहरूलाई वाच्य परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् : म गाउँ जाँदै छु । गाउँमा म आमालाई भेट्छु । गाउँका रसिला सुन्तला र मेवा खान्छु । म आनन्दसँग गाउँमै बस्छु । के तपाईं पनि गाउँमा बस्नुभएको छ ? गाउँमा बस्नेहरू धेरै मिहिनेत गर्छन् । किसानले गाउँमा धान र गहुँ फलाएका छन् । म त गाउँमै रमाउँछु । (ग) तलका वाक्यलाई एउटै वाक्यमा संश्लेषण गर्नुहोस् : कविले कविता लेख्छन् । कवितामा समाज पनि हुन्छ । कवितामा शिक्षा हुन्छ । कवितामा मानवता हुन्छ ।

8. कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : [२x४=८] (क) तलका आठ वटा सरल वाक्यलाई चार वटा जटिल वाक्यमा परिवर्तन गर्नु होस् : हामी विद्यार्थी हौं । हामीले पढ्नु पर्छ । हामी राम्रो पढ्छौं । हाम्रा अभिभावक खुसी हुनु हुन्छ । हामीले समाजसेवा गर्नु पर्छ । हामी प्रसिद्धि कमाउँछौं । हामी स्वार्थी हुँदैनौं । हाम्रो जीवन छोटो छ । (ख) तलका सरल वाक्यहरूलाई एउटै वाक्यमा संश्लेषण गर्नु होस् : ज्ञानहरू देश विदेश डुलेका छन् । उनले सुखदुःख बुझेका छन् । उनका जेठा छोराको विवाह छ । निमन्त्रणा पत्र आएका छन् । (ग) आवश्यक कुरा थपघट गरेर तलका वाक्यहरूलाई प्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्नुहोस् : मानिस जातले नभई दिलले ठूलो हुने कुरा देवकोटाले गरेका छन् । दाजुले भाइलाई घर कहिले जान्छौ भनी प्रश्न सोध्नुभयो । राम्ररी पढ्न पर्ने कुरा हामीलाई शिक्षकले बताउनु भएको छ । बुबाले असल मान्छेले सम्मान पाउने कुरा भन्नु भयो ।

5. कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [२x३=६] (क) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र तीनओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द खोजी लेख्नुहोस् : आजभोलि सांस्कृतिक मूल्यमान्यताप्रतिको सोचमा निकै परिवर्तन आएको छ । गरिबी स्वार्थीपनले सामाजिक भेदभावका घटना बढ्दै गएका छन् । वर्गीय विभेद चुलिँदै छ । अधिकार खोज्ने र कर्तव्य बिर्सनेहरूको सङ्ख्या अनगिन्ती छ । (ख) तलको अनुच्छेदबाट तीनओटा समस्त शब्द खोजी विग्रह गर्नुहोस् र तीनओटा द्वित्व शब्द खोजी निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : ठुल्कान्छाले पञ्चरत्नका गरगहना लगाएर वायुपंखी घोडा चढी सरसामान बोकेर आकाशतिर उडिरहेको सपना देख्यो । त्यहाँ सबै घरघरमा बसेका रहेछन् । कामसाम केही नगरेर के खाएका होलान् भनी ऊ चकित भएछ । केही छिनमै वारिपारि हैँदै आनन्द लिएको बेला दोबाटोमा रहेको मन्दिरमा बजेको घण्टीको आवाजले उसको निद्रा हरायो । (ग) तलको अनुच्छेदबाट छओटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको सन्धिविच्छेद गर्नुहोस् : संसारमा सबैभन्दा महत्त्वका साथ हेरिएका कुराहरू धन र मन नै देखिएका छन् । धनले मानवता र सरसहयोग बढाउन मद्दत गरेमा सार्थक हुन्छ भने मनले पवित्रताको अनुभव गर्न सक्नुपर्छ । मानवको उत्पत्तिदेखि अहिलेसम्म यताउता जसरी सोचे पनि कामसाम नगरी खान खोज्नेहरूलाई सचेत गराउनु आवश्यक देखिन्छ । आजभोलि त धन भनेपछि महादेवका त्रिनेत्र खुल्छन् भन्ने गर्दछन् ।

7. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [६] (क) 'ले', 'लाई', 'बाट', 'द्वारा', 'देखि' तथा 'मा' विभक्ति लागेका र भिन्न भिन्न कारकको प्रयोग भएका छओटा वाक्यमा आफ्नो बाल्यकालको वर्णन गर्नुहोस् । (ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यलाई सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्नुहोस् : सङ्गीता घर गयो । उनीहरू आफ्नी आमालाई घरको काममा सघाउँछ । कविहरूले देश विकासको बारेमा कविता सुनायो । तपाईंहरू पनि कविता लेख्छस् । हाम्रो देशको वातावरण कवितामय बनुन् । मलाई त कविता लेख्न अति नै मनपर्छ ।

5. कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : [२x३=६] (क) तल दिइएका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एकएक शब्द बनाउनु होस् : उपसर्ग : आ, प्रति, बे प्रत्यय : अन्ते, इक, ति । (ख) तलको अनुच्छेदबाट तीन समस्त शब्द र तीन द्वित्व व्युत्पन्न शब्द खोजी समस्त शब्दलाई विग्रह गर्नु होस् र द्वित्व व्युत्पन्न शब्दको निर्माण प्रक्रिया देखाउनु होस् : गरगहना लगाई भोजभतेरमा जानु स्वाभाविक हो । नरनारीबिच फैँफगडा नगर्नु, कामकाममा मरमद्दत गर्नु र सुखदुःखमा साथ सहयोग दिनु मानवीय चिनारी हो । (ग) तलको अनुच्छेदबाट छ वटा सन्धियुक्त व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी तिनको सन्धिविच्छेद गर्नु होस् : महोदय, नमस्कार भन्दै रमेशले उमेशलाई सूर्योदयसँगै अभिवादन गर्‍यो । आफ्नो उपन्यासका परिच्छेदमा भएका अत्यावश्यक र अनावश्यक कुराको कटान गर्न लगायो । प्रत्येक पाठबाट मौलिक, स्वागतयोग्य र मनोहर विषयलाई भने उसले सम्मान नै गर्‍यो ।

7. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : [६] (क) 'ले', 'लाई', 'बाट', 'द्वारा', 'देखि' तथा 'मा' विभक्ति लागेका र भिन्नभिन्न कारकको प्रयोग भएका छ वटा वाक्यमा आफूले पढेको कुनै किताबका बारेमा वर्णन गर्नु होस् । (ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यलाई सङ्गति मिलाई पुनर्लेखन गर्नु होस् : तपाई गाउँबाट कहिले आउँछ ? आउँदा मलाई गाउँका ताजा तरकारी ल्याइ दिएस् । तँ र म संगै बस्उँला । मेरो भाउजू आउनु होली । उनले लेखेको कविताहरू सुन्लास् । त्यो कविताहरू सुनेर सबै मान्छे रमाउनेछ ।

1. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [५] (क) तलका वर्णहरूको उच्चारण स्थान र प्रयत्न छुट्याउनुहोस् : ङ, च, य, प, ह । (ख) तल दिइएका शब्दको अक्षर संरचना र अक्षर सङ्ख्यासमेत देखाउनुहोस् : भ्याल, पुरुष, कोपिला, आज्ञाकारी, प्रधानमन्त्री ।

2. शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नुहोस् : [५] वायु मण्डलमा रहेको वाष्प तरल पदार्थमा परिनत भयो । र पृथ्वीमा वर्षा शुरु भयो । भारि वर्षाका कारण पृथ्वीमा रहेका खाल्ढाहरू पानीले भरिए ?

6. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : [५] (क) तल दिइएका एक वचनका वाक्यहरूलाई वाक्य ढाँचासहित बहु वचनमा परिवर्तन गर्नुहोस् : मेरी बहिनी विद्यालय जान्छिन् । उनी जाँदा भाइलाई पनि साथै लिएर जान्छिन् । गुरुले उनलाई विद्यालयमा ज्ञानगुनका कुराहरू सिकाउनुहुन्छ । उनी भविष्यमा महान् नागरिक बन्नेछिन् । म पनि उनलाई सघाउँछु । (ख) तल दिइएका वाक्यहरूलाई इच्छार्थमा परिवर्तन गरी लेख्नुहोस् : नेपालीहरू देशको विकास गर्छन् । विश्वमा हामीहरूको नाम चम्किन्छ । सन्ततिहरूले सुखको सास फेर्छन् । पराइले हाम्रो सम्मान गर्छन् । पुर्खाको बलिदानले पनि सार्थकता पाउँछ ।

1. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : [५] (क) तलका वर्णहरूको उच्चारण स्थान र प्रयत्न छुट्याउनु होस् : क, भ, फ, य, ह । (ख) तल दिइएका शब्दको अक्षर संरचना र अक्षर सङ्ख्या समेत देखाउनु होस् : त्यो, खेलाबैला, ज्ञानी, अतिरिक्त, महिमाशाली ।

2. शुद्ध गरी पुनर्लेखन गर्नु होस् : [५] निरास हुन त मन छैन । तर परिस्थिति एस्तो आइ पर्छ बिवश भयेर नसही शुभ छैन । न त हेर त गरिबी हालत छ, नसहि अहिले के गर्नु ।

6. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनु होस् : [५] (क) तलको अनुच्छेदका वाक्यहरूलाई आवश्यक सुधार सहित प्रथम पुरुषमा परिवर्तन गर्नु होस् : ऊ समाजसेवी हो । उसलाई अरूको काम गर्न आनन्द आउँछ । उसले जीवनलाई बुझेको छ । उसका साथीहरू पनि परोपकारमा रमाउँछन् । उनीहरू मिलेर कार्य गर्छन् । (ख) तलको अनुच्छेदका वाक्यहरूलाई आवश्यक सुधार सहित सामान्य वर्तमानमा परिवर्तन गर्नु होस् : तिमी बिहानै उठ्यौ । तिमीले व्यायाम गर्‍यौ । तिमीले बहिनीलाई गृहकार्य गरायौ । बहिनी खुसी भई तिमीहरू रमाई रमाई पढ्न गयौ ।

3. तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका पदहरूको शब्दवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् : [३] घरफर्केपछि मैले उनीहरूलाई महिनाको एक दुई चिठ्ठीका साथै केही टिकटहरू पनि पठाउन थालें । मलाई पनि दुबै चिठी लेख्ये तर आइमाइ साथीको चिठीमा चाहिँ प्रायः मेरो चिठी पाइनँ भन्ने गुनासो हुन्थ्यो । (रेखाङ्कित : घरफर्केपछि, उनीहरूलाई, पनि, तर, चिठी)

3. तलको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका पदहरूको शब्दवर्ग पहिचान गरी लेख्नु होस् : [३] सानीले भाइलाई भनी, पृथ्वी गोलो छ भनी वैज्ञानिकहरूले भनेका छन्; त्यसैले पो हाम्रो पुस्तकभित्र पनि यिनै कुरा लेखिएका छन् । (रेखाङ्कित : सानीले, भनी, वैज्ञानिकहरूले, त्यसैले, पुस्तकभित्र, पनि)

4. तलको अनुच्छेदबाट दुई दुईओटा तत्सम र आगन्तुक शब्द खोजी लेख्नुहोस् : [२] बाइसे राज्यका मानिसहरूले जीवन निर्वाहका लागि अँगालेको सबभन्दा प्रमुख पेसा नै कृषि थियो । जागिरका लागि अन्य कुनै बाटो पनि थिएन । पसल खोलेर बस्नेहरू पनि हुँदैनथे ।

4. तलको अनुच्छेदबाट दुई दुई वटा तत्सम र आगन्तुक शब्द खोजी लेख्नु होस् : [२] आजका बच्चालाई जन्मिँदै मोबाइल चाहिन्छ । ल्यापटपमा खेल र टेलिभिजनमा भुँडिन पाए पुग्यो । घरमा आएका अतिथि वा पाहुनालाई नमस्कार गरी आफ्नै कोठामा दौडनु उनीहरूको परिचय बनेको छ । हेरौं भविष्यमा ती कस्ता हुन्छन् !

9. तलको अनुच्छेद पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् : [१०] बाइसे राज्यका मानिसहरूले जीवन निर्वाहका लागि अँगालेको सबभन्दा प्रमुख पेसा कृषि नै थियो । तिनको राजस्वको प्रमुख आधार क्षेत्र पनि कृषि नै थियो । त्यति बेला आर्थिक जीवनको मेरुदण्ड कृषियोग्य भूमि नै मानिन्थ्यो भने भूस्वामित्व नै सामाजिक प्रतिष्ठाको मानदण्ड थियो । कर्णाली, राप्ती, भेरी, सेती, महाकाली र तिनका अनगन्ती सहायक नदी तथा खोलानालाहरूले कर्णाली प्रदेशलाई सिञ्चित गरेका छन् । यो प्रदेश अधिकांश अग्ला पहाड र हिमाली शृङ्खलाले परिवेष्टित छ र कृषियोग्य उर्वर तथा समथर भूमिको प्रतिशत यहाँ अत्यन्त न्यून देखिन्छ । बाइसे राज्यका कृषि उत्पादनमा धान, मकै, कोदो, गहुँ, उखु, कपास, तेलहन, जौ, फापर, कागुनी आदि थिए । जुम्ला भेगमा हिउँ पर्ने हुनाले तराई र पहाडी प्रदेशमा हुने जातको धान खेती सम्भव थिएन । परापूर्व कालमा सिद्ध चन्दन नाथले काश्मीरबाट कृष्णशाली (कालो मासी) धानको बिउ मगाएर जुम्लामा धानको खेती गर्न सिकाएका थिए भन्ने विश्वास छ । बाइसे राज्य कालमा किसानहरू बालीनाली राम्रो होस् र कुनै अनिष्ट आइ नलगोस् भनी ग्रामपाल, क्षेत्रपाल, भूमि देवता, भगवती आदिको पूजाआजा गर्दथे । खेतीबालीमा रोग नलगोस् भनी भदौ महिनामा एक दिन कुलोको पानी बन्द गरी खेतमा लिङ्गो गाडी पूजा गरेर 'हरेलो' गर्ने चलन यहाँ पहिलेदेखि नै चलेको बुझिन्छ । नयाँ धान प्राप्त भएपछि मङ्सिर महिनाको शुभ दिन पारी देवी देवतालाई अर्पण गरेर मात्र न्वागी ग्रहण गर्ने चलन पनि परम्परागत रूपमा चलिआएको पाइन्छ । प्रश्नहरू : (क) बाइसे राज्यका मानिसहरूको जीवनयापनको प्रमुख माध्यम के थियो ? (ख) कर्णाली प्रदेशमा बाइसे राज्यकालीन समयदेखि अहिलेसम्म पनि जीवनस्तरमा खासै परिवर्तन आउन नसकेको किन होला ? (ग) कर्णाली प्रदेशमा मासी धान मात्र लगाउनुको कारण के हुनसक्छ ? (घ) बाइसे राज्य कालका किसानहरूले कृषि उत्पादन बढाउनका लागि के कस्ता कार्यहरू गरेका थिए ? (ङ) 'भूस्वामित्व' र 'कुपित' शब्दको अर्थ लेख्नुहोस् ।

13. तल दिइएका मध्ये कुनै एक शीर्षकमा २५० शब्दसम्मको निबन्ध लेख्नुहोस् : [१०] (क) कृषि व्यवसाय र नेपालको भविष्य (ख) शान्तिका दूत गौतम बुद्ध (ग) मेरो देश मेरो स्वर्ग

14. 'एक चिहान' उपन्यासको तलको अंश पढी सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनु होस् : [२x५=१०] भाइ बहिनीहरूको व्यवहार सिधिँदै हलुङ्गो भएको साथसाथै असार पनि राम्रो भएको हुनाले शिवनारान त अत्यधिक खुसी छन् । रोपाइँ सिधिँदेखि शिवनारान अहर्निश खेतैमा रहेका थिए । खेतमा मिहिनेत गरेअनुसार सफलताको चिन्ह पनि देखा पर्न थालिसकेका छन् । धानका बिरुवाहरू निकै सप्रिएका छन् । किसानकी छोरी भएर पनि उनकी स्वास्नी हाकु माया अलि अल्छी प्रकृतिकी छिन् । शिवनारान पत्नीलाई यसरी सम्झाउँथे 'किसानका सन्तानले आराम गर्नु पाप हो, शरीरमा एक थोपा मात्र रगत बाँकी भए पनि पसिनाको रूपमा निकालेर खेतलाई चढाउनु पर्छ किनभने किसानको परिश्रम र पसिना नै जगत्को जीवन हो र जिन्दगीको ज्योति हो ।' प्रश्नहरू : (क) माथिको पहिलो अनुच्छेदमा किसानको खुसीलाई कसरी देखाइएको छ ? लेख्नु होस् । (ख) 'किसानका सन्तानले आराम गर्नु पाप हो' भन्ने शिवनारानका विचारसँग तपाईंको सहमति या असहमति के छ ? आफ्ना तर्कहरू दिएर प्रतिक्रिया लेख्नु होस् ।

16. 'खाद्य सङ्कट भनेको भात सङ्कट हो' भन्ने भनाइप्रति तपाईंको के प्रतिक्रिया छ ? तर्क दिएर लेख्नुहोस् । [५]

10. तलको अनुच्छेदलाई एक तृतीयांश सङ्क्षेपीकरण गर्नुहोस् : [५] राज्य सञ्चालन प्रक्रियालाई लैङ्गिक समानतामूलक बनाउन महिला सहभागिता अनिवार्य हुन्छ । आधाभन्दा बढी जनसङ्ख्या हुँदा पनि राज्य सञ्चालनमा महिलाको सहभागिता अत्यन्त न्यून छ । मुलुकले यतिबेला आशा गरे अनुसार विकास गर्न नसक्नुमा यो मुख्य कारण रहँदै आएको छ । राज्य सञ्चालनका सबै तहमा हुने राजनीतिक निर्णय प्रक्रियामा महिलालाई अनिवार्य रूपमा सहभागी नगराएसम्म राज्यले चाहिने मात्रामा गति लिन सक्दैन । लोकतन्त्रको मुटु नै नागरिकको सक्रिय सहभागिता हो । राजनीतिक क्रियाकलापमा महिला सहभागिता अझ बढी आवश्यक छ । यसका लागि पर्याप्त ज्ञान र सिपसहितको सूचना आवश्यक हुन्छ ।

10. तलको अनुच्छेदलाई एक तृतीयांशमा सङ्क्षेपीकरण गर्नु होस् : [५] राज्य सञ्चालन प्रक्रियालाई लैङ्गिक समतामूलक बनाउन महिला सहभागिता अनिवार्य हुन्छ । आधा भन्दा केही कम जनसङ्ख्या हुँदा पनि राज्य सञ्चालनमा महिलाको सहभागिता अत्यन्त न्यून छ । मुलुकले यति बेला आशा गरे अनुसार विकास गर्न नसक्नुमा यो मुख्य कारण रहँदै आएको छ । राज्य सञ्चालनका सबै तहमा हुने राजनीतिक निर्णय प्रक्रियामा महिलालाई अनिवार्य रुपमा सहभागी नगराएसम्म राज्यले चाहिने मात्रामा गति लिन सक्तैन । लोकतन्त्रको मुटु नै नागरिकको सक्रिय सहभागिता हो । यसका लागि पर्याप्त ज्ञान र सिप सहितको सक्रियता आवश्यक हुन्छ । निश्चित समयका लागि राज्य सञ्चालनमा महिला आरक्षणको व्यवस्था गरी स्रोत र साधनमा महिलाको पहुँचलाई सुनिश्चित गरिनु पर्दछ ।

12. आफ्नो विद्यालयले आयोजना गरेको स्वास्थ्य शिविरको गतिविधि समेटी १५० शब्दसम्मको प्रतिवेदन लेख्नु होस् । [५] (मानौं : तपाईंको नाम पुष्कर हो र तपाईंको विद्यालयको नाम लक्ष्मी मा.वि. हो ।) अथवा 'नेपालमा युवा बेरोजगारी' शीर्षकमा १५० शब्दसम्मको टिप्पणी लेख्नु होस् ।

14. तलको नाट्यांश पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् : [२x५=१०] छोरो, नरो, अझ धैर्य गर, अरूलाई काँतर स्वर नसुना, जन्मभूमिको लाज बचा, जातिलाई छिः नभना ! मर्नै पर्दछ एक दिन निश्चय, दुई दिनके हो देह भने, त्यसको ममता छोडी दे, अमर यशले देश बना ! दुःखलाई नमान, अपमान गरी आँसुलाई फिर्ता गरिदे, तेरो सहनशीलता देखी बल अझ बढ्ला भाइमा लाख गुना ! मेरो काखमा जति जति तैंले तप तप रगत चुहाइस् यो, उति उति मातृऋण तिरे भनी पुत्र बरु सन्तोष मना । प्रश्नहरू : (क) 'नालापानीमा' नाटकमा धरतीले नेपाली वीरहरूलाई के कस्तो आह्वान गरेको छ ? (ख) माथिको नाट्यांशका आधारमा 'नालापानीमा' नाटकमा अभिव्यक्त देशभक्तिको वर्णन गर्नुहोस् ।

कुनै दुई प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् ।

(क) दिइएको कवितांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

कुन पहाडले कुन खोलाले तिम्रो गति छेकेथ्यो र

वीर पुर्खा ! कुन आँधीले तिम्रो यात्रा रोकेथ्यो र

गरुडको झैँ वेग तिम्रो कुन आकाशले बाँध्न सक्यो

पौरखले रच्यौ नेपाल ! पहाड तराई जुट्न सक्यो ।

प्रश्नहरू

(अ) नेपालीहरूको कस्तो पौरखले नेपालको रचना भएको हो ?

(आ) हाम्रा वीरपुर्खाको गौरव गाथालाई कविताका आधारमा वर्णन गर्नुहोस् ।

(ख) दिइएको नाट्यांश पढी सोधिएका प्रश्नको छोटो उत्तर दिनुहोस् :

ठिक भन्नुभो बाबा । सन्तानको सुख र शिक्षाका लागि भन्दै म रातदिन खटिएँ तर मैले मेरो छोरालाई समय दिइनँ । उससँग बसेर उसको पढाइका बारेमा कुरा गरिनँ । उसका साथी को को छन् भनेर कहिल्यै सोधखोज गरिनँ । ऊ कहाँ गयो, के गर्‍यो, के खायो भनेर ख्याल गरिनँ । म त खालि मेरो व्यवसाय, बैठक आदि भन्दै दौडधुप गरिरहेँ । उसले मागे जति पैसा दिइरहेँ तर ऊ त धेरै पहिलेदेखि दुर्व्यसनको सिकार भइसकेको रहेछ र आज मैले यो दिन भोग्नुपर्‍यो ।

प्रश्नहरू

(अ) यस नाट्यांशमा वक्ताले आफ्ना के कस्ता कमजोरी रहेको स्विकारेका छन् ?

(आ) यस नाट्यांशमा व्यक्त समस्या कसरी समाधान गर्न सकिएला ?

(ग) दिइएको निबन्धांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

विहङ्गम दृष्टिले विचार गर्दा सम्पूर्ण पृथ्वी एउटा घर हो, गृह हो । यहाँ जल, स्थल, वायु, आकाश र तेज (प्रकाश) यी पाँच तत्व (पञ्चतत्व) का बिच जलचर, स्थलचर, नभचर र सबै चराचर आफ्नो जीवन बिताउँदछन् । पृथ्वीलाई छोडेर अन्य ग्रहमा जीवात्माको अस्तित्व भेटिएको छैन । त्यसैले हामी सबैले यहीँ बाँच्नुपर्छ, यहीँ मर्नुपर्छ । यो सिवाय अरू जाने ठाउँ छैन । पृथ्वीको पारिस्थितिक प्रणालीलाई बिथोलिदियौँ भने हाम्रै अस्तित्व सङ्कटमा पर्छ । हालका दिनमा जलवायु परिवर्तनका विषयमा विशेष गरेर वायुमण्डल प्रदूषणका कारण पृथ्वी सतह अप्रत्यासित ढङ्गले तात्ने क्रमलाई लिएर विशेष चिन्ता र चासो हाम्रो सामु तेर्सिएको छ ।

प्रश्नहरू

(अ) पृथ्वी कसरी सबैको साझा घर हुनसक्दछ ?

(आ) पृथ्वीको तात्ने क्रमलाई रोक्न के गर्न सकिन्छ ?