सिर्जनात्मक लेखन र निबन्ध

सिर्जनात्मक लेखन कल्पना, भाव र मौलिकतामा आधारित रचनात्मक लेखनसिप हो । यसमा कविता, कथा, निबन्ध, संवाद र संस्मरणजस्ता विधा पर्छन् । कक्षा १२ मा विद्यार्थीलाई आफ्नै भाव र विचार मौलिक रूपमा अभिव्यक्त गर्न सक्ने बनाउनु यसको उद्देश्य हो ।

१. निबन्ध लेखन

निबन्ध कुनै विषयमा लेखकले आफ्ना विचार, तर्क र अनुभूति क्रमबद्ध रूपमा प्रस्तुत गर्ने गद्यरचना हो । असल निबन्धमा तीन भाग हुन्छन् :

• भूमिका (प्रस्तावना) : विषयको परिचय दिने सुरुवाती अनुच्छेद ।
• विषयविस्तार (मूल भाग) : तर्क, तथ्य, उदाहरण र विश्लेषणसहित विषयको विकास ।
• निष्कर्ष (उपसंहार) : मुख्य कुराको सार र लेखकको अन्तिम धारणा ।

निबन्ध वर्णनात्मक, विचारात्मक, भावात्मक वा आत्मपरक हुन सक्छ । विषयमा एकरूपता, विचारको क्रमबद्धता र भाषाको प्रवाह असल निबन्धका गुण हुन् ।

२. कविता लेखन

कविता भाव, कल्पना र लयमा आधारित सिर्जना हो । यसमा बिम्ब, प्रतीक, अलंकार र लयको प्रयोग हुन्छ । कविता छन्दोबद्ध वा गद्य (मुक्त) दुवै हुन सक्छ । संक्षिप्तता, भावको सघनता र शब्दको सटीक चयन कविताका विशेषता हुन् ।