Nepali · Chapter 8
Study notes aligned to the official NEB syllabus.
'मातृत्व' प्रतिष्ठित कथाकार भागीरथी श्रेष्ठद्वारा रचित मार्मिक कथा हो । यसमा एउटी नारीको भित्री मातृभावका अगाडि शारीरिक आकर्षण र कामुक प्रेम कति तुच्छ हुन्छ भन्ने यथार्थ सशक्त रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ ।
भागीरथी श्रेष्ठ नेपाली कथासाहित्यमा नारी संवेदना र मनोविश्लेषणात्मक कथाका लागि परिचित प्रमुख महिला कथाकार हुन् । समाजमा नारीले भोग्ने पीडा, संघर्ष, ममता र आत्मसम्मानलाई सूक्ष्म मनोवैज्ञानिक दृष्टिले चित्रण गर्ने तिनको कला उल्लेखनीय छ । 'मातृत्व' तिनको बहुचर्चित कथामध्ये एक हो, जसमा नारीहृदयको गहिराइ उत्कृष्ट ढङ्गले उजागर भएको छ ।
यो रचना कथा (लघुकथा / आख्यान) विधाभित्र पर्छ । नारीको मनोदशाको सूक्ष्म विश्लेषण गर्ने मनोवैज्ञानिक सामाजिक कथा हो ।
कथाकी नायिका ममता श्रीमान्को असामयिक निधनपछि एक्लै परेकी विधवा नारी हुन् । छोराछोरीको पालनपोषण र आफ्नो सुरक्षाको आवश्यकताले उनी सुबोध नामक पुरुषसँग नजिक हुन्छिन् । ममताले सुबोधबाट सहारा, संरक्षण र आत्मीय प्रेमको अपेक्षा गर्छिन् । तर सुबोधले उनको भित्री भावना र मातृहृदय बुझ्न सक्दैन, ऊ केवल ममताको शरीरप्रति आकर्षित हुन्छ । सुबोधको यस्तो कामुक र स्वार्थी प्रेमबाट ममता आजित र निराश हुन्छिन् । अन्ततः आफ्ना बालबच्चाप्रतिको ममता र मातृत्वको भावना नै उनमा विजयी हुन्छ । उनी सुबोधसँगको सम्बन्ध त्यागेर सन्तानको सुरक्षा र भविष्यलाई प्राथमिकता दिन्छिन् । कथाले नारीको मातृत्व शारीरिक प्रेमभन्दा कति उच्च र पवित्र हुन्छ भन्ने प्रमाणित गर्छ ।