सुनाइ र बोलाइ सिप

सुनाइ र बोलाइ भाषाका मौखिक सिप हुन् । प्रभावकारी सञ्चारका लागि राम्ररी सुन्न सक्नु र स्पष्ट, शिष्ट एवं क्रमबद्ध रूपमा बोल्न सक्नु आवश्यक छ । कक्षा १२ मा यी दुवै सिपको विकासलाई जोड दिइएको छ ।

१. सुनाइ सिप

सुनाइ भनेको ध्वनि वा वक्ताको कुरा ध्यानपूर्वक ग्रहण गरी अर्थ बुझ्ने प्रक्रिया हो । यो निष्क्रिय होइन, सक्रिय बौद्धिक प्रक्रिया हो । असल सुनाइका चरण यी हुन् :

• ग्रहण : ध्वनि वा शब्दलाई कानले सुन्नु ।
• बोध : सुनेको कुराको अर्थ बुझ्नु ।
• मूल्याङ्कन : सुनेको कुरामाथि विचार र विश्लेषण गर्नु ।
• प्रतिक्रिया : सुनेको आधारमा उपयुक्त जवाफ वा व्यवहार देखाउनु ।

असल श्रोताले वक्तालाई ध्यान दिन्छ, बिचमा नरोकी सुन्छ, मुख्य कुरा टिप्छ र आवश्यक परे प्रश्न सोध्छ ।

२. बोलाइ सिप

बोलाइ भनेको भाव, विचार र सूचनालाई मौखिक भाषामार्फत अरूसमक्ष स्पष्ट रूपमा व्यक्त गर्ने सिप हो । प्रभावकारी बोलाइका विशेषता :

• स्पष्ट उच्चारण : प्रत्येक शब्द शुद्ध र स्पष्ट बोल्नु ।
• उपयुक्त गति र लय : नछिटो नअबेर, सन्तुलित गतिमा बोल्नु ।
• शिष्टता र मर्यादा : सन्दर्भ र श्रोताअनुसार आदरपूर्ण भाषा प्रयोग गर्नु ।
• क्रमबद्धता : विचारलाई तार्किक क्रममा प्रस्तुत गर्नु ।
• आत्मविश्वास र हाउभाउ : आँखाको सम्पर्क, उपयुक्त अनुहारको भाव र शारीरिक भाषाको प्रयोग ।