त्यो फेरि फर्कला ?

'त्यो फेरि फर्कला ?' भवानी भिक्षुद्वारा रचित मनोवैज्ञानिक कथा हो । यस कथामा प्रमुख नारी पात्र सानीको अवचेतन मनको अतृप्त चाहना, आवेग र संवेगका उतारचढावको मार्मिक चित्रण गरिएको छ ।

शब्दभण्डार

१. जोडा मिलाउनुहोस् :

• सुदूर : निकट
• कृतज्ञता : कृतघ्नता
• वेदना : खुसी
• प्रदीप्त : अन्धकार
• अतीत : भविष्य
• मुक : सुस्वर
• प्रवाह : स्थिर

२. गाढा शब्दको अर्थ पहिचान गरी चिनो लगाउनुहोस् :

• क) निरन्तर
• ख) बेवास्ता
• ग) असजिलोपन
• घ) मन ठेगाना नभएको अवस्था
• ङ) ज्यादै पर्खाइ गरिएको
• च) सुनसान

३. दिइएका अर्थसँग मिल्ने पर्यायवाची शब्द खोजेर लेख्नुहोस् :

• असजिलोपन : सङ्कोच
• सुक्खा : शुष्क
• लजालु : लज्जावन्त
• रुवाइ : रुदन
• पर्खाइ : प्रतीक्षा
• धुलोपिठो : चूर्णविचूर्ण
• व्यक्त नभएको : अव्यक्त
• वज्रभन्दा पनि कठोर : वज्रादपि

४. पाठमा रहेको "जाने बखतमा ..... त्यो आउँछ !" कथांश पढी दिइएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

क) "ता" प्रत्यय लागेका चारवटा शब्द खोज्नुहोस् ।

उदासीनता, शून्यता, प्रसन्नता र उत्फुल्लता ।

ख) चारवटा उपसर्गबाट उत्पन्न शब्द पहिचान गर्नुहोस् ।

दुष्कल्पना, असुविधा, प्रकार र प्रदीप्त ।

ग) यस अनुच्छेदमा प्रयुक्त दशवटा तत्सम शब्दको सूची बनाउनुहोस् ।

यात्री, भयानक, प्रतीक्षा, शून्य, आशा, भावना, दुष्कल्पना, नित्य, प्रकार र प्रदीप्त ।

५. शब्दको अर्थ लेखी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् :

• पर्यन्त (हद) : आश्रममा जीवनपर्यन्त सिकाइ, सिप र ज्ञानका लागि सहयोग कार्यक्रम गरिएको छ ।
• निस्तब्ध (सुनसान) : निस्तब्ध अन्धकार वनमा शमशेरले बजाएको बाँसुरीको स्वर अलौकिक तवरले गुञ्जिन थाल्यो ।
• उद्विग्न (चिन्तित) : पानीले खेती नाश भएको देखेर बुवा उद्विग्न हुनुभयो ।
• उल्लास (आनन्द) : हामी सबै साथीहरू मिलेर घुम्न गएको उल्लास म कहिल्यै भुल्न सक्दिनँ ।
• क्लान्त (थाकेको) : आमालाई क्लान्त अवस्थामा देखेर रुन मन लाग्यो ।
• शिथिल (थकित) : आज दिनभर बारीमा काम गरेकाले म शिथिल भएको छु ।
• मधुरिमा (मिठास) : उनको गीतको मधुरिमामा म मन्त्रमुग्ध भएँ ।
• विशद (ठूलो) : सुशीलाका लागि मेरो मनमा विशद माया छ ।
• सामञ्जस्य (मेलमिलाप) : हामी सबैमा सामञ्जस्यको भावना हुनुपर्छ ।
• उत्सर्ग (त्याग) : जागिरका कारण मैले कतिपय सपनाहरू उत्सर्ग गरेको छु ।
• अभ्यन्तर (भित्री मन) : रामले अभ्यन्तरदेखि नै सीतालाई प्रेम गर्थे ।
• विलुप्त (लोप भएको) : बाजे विलुप्त हुनुभएको पनि दस वर्ष हुन लाग्यो ।

अभ्यास

३. प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

क) सानी के कारणले निस्तब्ध भई ?

सानीले त्यस यात्रीकी श्रीमती होली भन्ने कुरा सम्झिएर निस्तब्ध भई ।

ख) यात्री सुतेको देखेपछि सानीलाई कस्तो लाग्यो ?

यात्री सुतेको देखेपछि सानीलाई यात्रीलाई जगाउने डर र लोभ दुवै भयो ।

ग) ढिब्री बालेपछि सानीलाई किन डर लाग्यो ?

ढिब्री बालेपछि आमा वा यात्रीले थाहा पाउने हुन् कि भनेर सानीलाई डर लाग्यो ।

घ) सानीको मनोदशा कसरी परिवर्तन भएको छ ?

यात्रीप्रतिको आकर्षण प्रस्तुत गर्न नसके पनि यात्रीलाई नहेरी नहुने उत्सुकताले सानीको मनोदशा परिवर्तित भएको छ ।

४. दिइएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :

क) सानीको प्रतीक्षाले उसको कस्तो मनस्थितिलाई देखाएको छ ?

सानीको प्रतीक्षाले उसको यौन मनस्थितिलाई देखाएको छ । युवा यात्रीप्रतिको अत्यन्त प्रेमाकर्षणका कारण दमित यौन कुण्ठाको शिकार बनेकी सानीको दमित यौनेच्छालाई उद्घाटन गरी सानीको अवचेतन मनले चेतन मनमा पारेको प्रभावका कारण उसको जीवनमा आएको विक्षिप्त मानसिक उतारचढावलाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

ख) सानीको जीवनमा के कस्ता उतारचढावहरू देखिन्छन् ?

सानीको जीवनमा धेरै ठुला ठुला मनोवैज्ञानिक उतारचढावहरू देखिन्छन् । विवाह गरेर पोइको घरमा गएपछि पनि सानीले कुनै क्षण त्यो एक रात वास बसेको यात्रीलाई बिर्सन सकेकी छैन । सानीको जीवनमा तृष्णा, मोह, आसक्ति, कुण्ठा, छटपटी, बेचैनी, चाहना, निराशा जस्ता उतारचढावहरू देखिन्छन् ।

ग) सानीको प्रतीक्षा कसरी समाप्त भयो ?

आमाको मृत्युपछि माइतमै पुरानै पेसा चलाई बस्ने क्रममा यात्रीको पुनरागमन हुन्छ तर सानीको एकतर्फी प्रेमको आभास यात्रीलाई भने हुँदैन । अतः यात्रीले सानीप्रति कुनै प्रेमभाव, आग्रह नराखेको कुरा थाहा पाएपछि सानीको प्रतीक्षा समाप्त भयो ।

घ) यस अनुच्छेदमा सानीको कस्तो मनोविज्ञान प्रस्तुत भएको छ ?

सानी आफूलाई सधैं यौवना नै सम्झिरहन्छे, आफ्नो उमेर कटेको पनि थाहा पाउँदिन । अतः आफ्ना सोचाइ, इच्छा र आकाङ्क्षा पुरा नहुँदा सानी शिथिल, क्लान्त, गलेजस्तो र बिरामी भएजस्तो हुन्छे । यसरी यस अनुच्छेदमा सानीको विक्षिप्त मनोविज्ञानको चित्रण गरिएको छ ।